Les Damnés – of hoe theater in de ziel snijdt.

by • 18 september, 2019 • Geen categorieComments (0)523

 

 

Voor wie de kans krijgt deze voorstelling te zien, zal er een blijvende herinnering aan de hardheid, onverbiddelijkheid en zwakheid als zwarte pek aan het collectief geheugen kleven.

Bij de opening van Les Damnés zien we de voltallige cast van het ensemble van Comédie-Française op scene, alsof ze zijn opgeroepen voor een gezamenlijke groet. Een mix van mensen; vrouwen in gala, mannen in kostuum, jonge kinderen en zes bedieningsmedewerkers in het zwart. De voorstelling vat onmiddellijk de volle expositie en zet er een stevige vaart in: de personages worden op zeer korte tijd voorgesteld. De camera neemt als een vlieg wir war bewegingen om de hele situatie te schetsen. We zien de ondergang van de familie von Essenbeck die tijdens de zestigste verjaardag van Joachim von Essenbeck (vader en grootvader) gigantisch zilver service uit laat stallen en diep ontroerd wordt door het amusante optreden van zijn kleindochters. Hier kent het stuk zijn eerste majestueuze rustpunt. Even stopt iedereen met bewegen en is het de diepe emotie van Joachim von Essenbeck die meesterlijk enkele tranen laat. Het feest gaat verder en niet veel later komt aan het licht dat de Riechstag in brand werd gestoken, wat wordt benoemd als het einde van de democratie in het toenmalige Duitsland. Met de live videobeelden laat Ivo van Hove veel ruimte voor suggestie en door het accentueren van terugkerende voorwerpen als spiegels krijgen de beelden een erg filmische look. Tot meer suggestie dwingen de zes doodskisten aan de côté cour, die je al meteen een greep naar het einde van het verhaal laten gissen. Pek zwart.

Ivo van Hove verdedigt met deze adaptatie Visconti’s realisme en historisch materialistische opvattingen. Door de vele personages komen er ook uiteenliggende standpunten in de verschillende historische posities bovendrijven. De patriarch Joachim, het meest conservatief, is als eerste aan de beurt en wordt van zijn feest rechtstreeks de doodskist in geholpen. In de kist beleeft hij nog een laatste stuiptrekking. Dan is het zwart.

Zijn nichtje, Elisabeth, en haar man, Herbert, zijn liberale bourgeois en misprijzen Hitler het felst. Het mooie koppel wordt vlak daarna uit elkaar getrokken. De idealen van Herbert passen niet in de familie waarin stilaan het nazisme binnensluipt. Vanaf hier is er nog maar één pad tot destructie, maar we komen er niet makkelijk vanaf. Waar kunnen we ons moraal kompas nog steken als de camera op ons terecht komt? Was het maar zwart in de zaal.

Daarbovenop nog het onverdraaglijke geluid van de stoomfluit die doet denken aan een genadeloze treinlocomotief waarbij de zoveelste dode wordt aangekondigd. Muzikaal verzorgt Bl!ndman de soundtrack en de muziek krijgt een concrete extra laag vanwege Neef Günter die geen saxofoon meer mag spelen van zijn vader Konstantin. Een gevecht om de ziel van het instrument. Later is het ‘Engel’ van Rammstein die volgens Eric Sleichim qua expressie (niet in de ideeën) bepaalde fascistische vormelementen in zich heeft. Ik denk aan het kinderkoppel in de kooi dat zwarte kringen rond de ogen heeft.

Alle vormelementen om deze tragedie in 2u en 15minuten te laten binnenkomen zijn in een meer dan geslaagde regie tot uiting gekomen. Ze versterken en versterken het affect. Het diepdonkere verhaal werd op zulke manier geregisseerd dat men zich er op betrapt te genieten van dit theater alsof men zwarte kaviaar eet.

 

Pin It

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *